Vizuelna antropologija: Nematerijalna baština Srba – obred Slave u dijaspori

with No Comments

Antropološki film, u aktivnom procesu istraživača i protagoniste, sklon je interdisciplinarnim pristupima u svom stvaralačkom procesu i sve više prisutan u akademskoj zajednici, ali i vidljiv u široj javnosti.

Église Saint-Sava de Paris
Crkva sveti Sava, Pariz (FR)

Vizuelna antropologija ima ulogu dokumentovanja aktuelnog stanja kao i analitičko-komparativnog pristupa kojim se elementi baštine prepoznaju kao izvorni ili izmenjeni. Uzorak ovog istraživanja kao i produkcije jednog antropološkog filma vezan je za područje Pariza (regiona Il d Frans), kao jednog od mesta na kojima je srpska dijaspora veoma brojna i slojevita, a istovremeno se trudi da bude aktivni faktor očuvanja tradicije i običaja ponetih iz matice.

Za razliku od televizijskog i popularnog naučnog narativa dokumentarnog filma, vizuelna antropologija je jedinstvena kombinacija teorije i vizuelne prakse i zasnovana je na antropološkim istraživačkim metodama koje uspostavljaju socio-kulturni dijalog putem svojih vizuelnih ogleda o određenim temama u društvu.

Izbor teme ovog projekta je tretman nasleđa prisutnog u krugovima Srba koji su detaširani od matice, odnosno dijaspore koja i nakon nekoliko decenija života u drugoj sredini čuva obrednu tradiciju Slave. Srpska slava zbog autentičnosti i korena koji sežu daleko u prošlost, konkuriše i za UNESKO listu svetske nematerijalne baštine.

Pored velike težnje da se očuva tradicija, kao i da se običaji predaka poštuju, pod uticajem lokalne (francuske) kulture, ali i mešanja običaja iz različitih delova Srbije (jer je rasejanje raznovrsno) dolazi do oblikovanja novih običaja i načina svetkovina. Pored (ne)poštovanja narodnih verovanja, trpezu često obogaćuje lokalna hrana, atipična za Srbiju, a pokloni koji se daruju domaćinu, često predstavljaju kulturološko transponovanje uz variranje postojećih običaja u Srbiji. A, multikulturalna sredina, Pariz, sa pripadnicima mnogobrojnih (ne)hrišćanskih naroda čini proslavu krsne slave veoma zanimljivom i posebnom sa stanovišta istraživanja vizuelne antropologije.

Projekat podrazumeva boravak dvočlane ekipe (istraživača/kamermana) u Parizu u periodu neposredno pre i vreme proslave slave Mitrovdan, kada bi obišli više lokacija na kojima se obeležava Slava i kako bi zabeležili i dokumentovali sakralne i svetovne obrede vezano za ovo zanimljivo autentično nematerijalno nasleđe srpskog naroda. Cilj beleženja je izrada kratkometražnog antropološkog filma koji će biti korišćen na festivalima dokumentarnog i antropološkog filma kako u regionu tako i široj međunarodnoj javnosti, za predstavljanje srpske kulturne baštine.